Küllerinden doğan şehir: Hatay’da tarihi dönüşüm

6 Şubat’ta yaklaşık bin atom bombasına eşdeğer yıkımın yaşandığı Hatay’da, deprem sonrası yürütülen çalışmalarla kent küllerinden yeniden doğdu. Konuttan hastaneye, eğitimden kültür projelerine kadar yüzlerce yatırım bir bir hayata geçirildi. 6 Şubat 2023’ten bu yana kentte yapılan imar ve ihya çalışmalarının yer aldığı faaliyet raporunu paylaşan Hatay Valiliği, şehirde yürütülen tarihi dönüşüm çalışmalarını gözler önüne serdi.


6 Şubat Depremlerinin Hatay’daki yıkıcı etkisi yaklaşık bin atom bombası büyüklüğündeydi. 6 Şubat ve devamındaki depremler; tarihin anakaradaki en büyük felaketlerinden biri oldu.  Literatüre “Görüntü Değiştiren Deprem” olarak geçen bu felaket tam 11 ili etkiledi. Depremin yerle bir ettiği illerin başında ise Hatay geldi. 7 ilçe depremden yoğun bir şekilde etkilenirken, ilin tamamında 1.686.043 kişi, felaketten etkilendi. Hatay Valiliği, 6 Şubat Asrın Felaketinin ardından kentte her alanda yapılan çalışmalar hakkında bir faaliyet raporu yayınlandı. Deprem sonrası adeta dev bir şantiyeye dönüşen Hatay’da yapılan çalışmalar faaliyet raporunda tek tek sıralandı.


ANADOLU’NUN EN BÜYÜK ATIK SU TÜNELİ YAPILIYOR

İşte o raporda yer alan bilgilere göre, Cumhuriyet tarihinin en büyük hak sahipliği Hatay’da oldu. Hak sahipliği toplam kabul sayısı 167 bin 283 oldu. 146 bin 62 konut, 20 bin 442 iş yeri, 779 ahır teslim edildi. Bunların yanında şehrin küllerinden yeniden doğması için birçok proje hayata geçirildi. Anadolu’nun en büyük atık su tüneli için çalışmalar başlatıldı, projenin yapımı devam ediyor.


SAĞLIKTA DEV HİZMETLER

Sağlık alanında da birçok proje hayata geçirildi. 550 yataklı Hatay Eğitim ve Araştırma Hastanesi tamamlandı, 300 yataklı Defne Devlet Hastanesi yapımı tamamlandı, 200 yataklı İskenderun Devlet Hastanesi tamamlandı. 140 yataklı Payas Devlet Hastanesi, 140 yataklı Erzin Devlet Hastanesi, 100 yataklı Hassa Devlet Hastanesi, 75 yataklı Arsuz Devlet Hastanesi, 25 yataklı Belen Devlet Hastanesi, 140 yataklı Altınözü Acil Durum Hastanesi tamamlandı. Yine semt poliklinikleri yapıldı. Kentte birçok sağlık yatırımının ise yapımı devam ediyor.


EĞİTİM YUVALARI GÜÇLENDİRİLDİ

Kentte 210 eğitim kurumu hasar aldı veya yıkıldı. Yıkımın ardından 232 yeni okul yapıldı 61 okulun inşası devam ediyor. 4 yeni öğretmenevi yapıldı, 4 yeni bilim ve sanat merkezi inşa edildi. 944 okulun bakım ve onarımı tamamlandı. 145 orta hasarlı okulda güçlendirme çalışması yapıldı. 5 Şubat itibariyle 14 bin 700 olan derslik sayısı yapılan çalışmalarla 18 binleri aşacak ve eskisinden daha güçlü bir Hatay, gençlerle birlikte inşa edilecek.


3,8 MİLYARLIK YATIRIM İÇİN İMZALAR ATILDI

Ulaştırma, sanayi ve teknoloji, kültür ve turizm alanlarında birçok proje hayata geçirildi. Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından hasar alan 84 eserden 21’inin restorasyon çalışması tamamlandı. 63 eserin restorasyon çalışması ise devam ediyor. Depremden etkilenen köprüler için de önemli çalışmalar hayata geçirildi. Hatay Asi Nehri Taşkın Koruma ve Rehabilitasyonu ihale edilecek. (Deprem hasarları) projesi ise devam ediyor. Gençlik ve spor alanında da önemli çalışmalar yapıldı. 3,8 milyar TL’lik yatırım, protokol ile imza altına alındı. Depremden sonra işletmenlerin yeniden canlanması için önemli destekler verildi. 19 bin 100 işletmeye 6,5 milyarı aşan destek sağlandı.

KAMU BİNALARI YENİDEN YÜKSELDİ

Kamu binaları ihya ve inşası çalışmaları yapıldı. Bu kapsamda Hatay Valiliği Hizmet Binası tamamlandı. Antakya Şehit Özen Polis Merkezi Amirliği, Hassa Hükümet Konağı, Payas İlçe Emniyet Müdürlüğü ve Polis Merkezi Amirliği, Erzin İlçe Emniyet Müdürlüğü tamamlandı. Kırıkhan Arsuz İlçe Emniyet Müdürlüğü, Belen Yayladağı İlçe Emniyet ve Hükümet Konağı tamamlandı. Arsuz Polis Merkezi Amirliği ile ilçelerdeki birçok müdürlüklerin yapım işi tamamlandı. Hassa İlçe Jandarma Komutanlığı Hizmet Binası, Topboğazı Jandarma Karakol Komutanlığı, Güzelce Jandarma Karakol Komutanlığı, Botaş Gözene Jandarma Karakol Komutanlığı, Dörtyol Jandarma Taktik Alay Komutanlığı Hizmet Binası, Sınır Bölgesi 5 Adet İnsansız Kamera Ve Gözetleme Kulesi, Demirköprü Jandarma Karakol Komutanlığı Yeni Hizmet Binası, Samandağ Batıayaz Jandarma Karakol Komutanlığı Yeni Hizmet Binası tamamlandı.


“İNSANI YAŞAT Kİ DEVLET YAŞASIN”

Afette Hatay Modeli kapsamda Valilik tarafında da birçok sosyal proje hayata geçirildi. Bu projeler kapsamında Valilik tarafından Engelli Sosyal Girişimcilik Merkezi Projesi hayata geçirildi. Uzuvlarını kaybeden ampute vatandaşlar için “İnsanı Yaşat ki Devlet Yaşasın” anlayışına mensup bir milletin evlatları olarak Engelli Sosyal Girişimcilik Merkezi Projesi hayata geçirildi. İsmi sosyal girişimcilik merkezi olarak geçse de aslında bu yapı bir protez/ortez merkezidir. Engelli Sosyal Girişimcilik Merkezi; donanımıyla sahasında Türkiye’nin ilk ve tek merkez olma özelliğine sahiptir. Bu merkeze Valiliğin koordinesinde Fiziksel Engelliler Vakfı dahil 8 kurum bir arada çalışıyor. Amaç; engelli çocuklar ve yetişkinler için geliştirilen sosyal girişimcilik projesi ile hem fiziksel hem de psikososyal iyileşmeyi desteklemek, bunun yanında da yüksek teknolojili protez ve ortez imal etmektir. Proje içerisinde; Protez/ortez ve rehabilitasyon merkezi, heykel, kil, origami, mozaik alanı, ahşap oyuncak tasarım ve geleneksel oyun ünitesi, kütüphane, sesli kütüphane, keşif ve atölye çalışmaları alanı, sanal uğraş alanı, sinema-tiyatro alanı, müze-yerinde olsam deneme ünitesi, sportif beceri koordinasyon ünitesi, engelli/kadın hamamı, anne/çocuk hamamı, engelli anneler ve engelli kadınlar için üretim üssü, lobi/ kafeterya bulunuyor.

HATAY’IN LEZZETLERİ İÇİN ÇARŞI PROJESİ

Antakya Gastronomi Çarşısı Projesi hayata geçirildi. Deprem sonrasında yıkılan/ağır hasar gören, Hatay’ın öne çıkan ve marka değerine sahip restoranlarına yönelik hizmet sunum alanının oluşturulması ile istihdamın ve geçim kaynaklarının geliştirilmesi amacıyla prefabrik iş yerinin haricinde özelde hayata geçirilen projelerden biri de Antakya Gastronomi Çarşısıdır. Proje kapsamında bulunan 15 adet restoranın her biri toplamda yaklaşık 150 metrekare kapalı ve açık alana sahiptir. Eski Antakya evi görünümlü restoranlar, mimarisi ve peyzajı ile eski Antakya sokakları ve Asi Nehri temsili konseptinde şehre kazandırıldı. Bu çarşıda her biri kendi alanında lezzet ustaları olan restoranlar hizmet veriyor.

HATAY KÜLTÜR ÇARŞISI

Hatay Kültür Sanat Çarşısı Projesi hayata geçirildi. Hatay’ın; farklı kültürlerin, dinlerin ve medeniyetlerin bir arada yaşadığı, hoşgörünün ve barışın samp-img width='1.33' height='1' layout='responsive'esi olduğu bilinciyle kültür ve sanat özelinde hizmet verecek çarşı hayata geçirildi. Bu çarşıda Kültür ve Turizm Bakanlığınca tescillenmiş, depremden dolayı işini kaybetmiş veya kenti terk etmiş sanatçılara, sanatlarını icra etmeleri için yer verildi. Bununla beraber de içerisindeki restoranları ile kentin gastronomi değerleri çarşı ziyaretçilerinin hizmetine sunuldu. 7 restoran, 1 kafe, sanatçıların ve yerel ürün satıcılarının faaliyette bulunduğu 82 adet iş yeri ile Hatay Kültür Sanat Çarşısı’nda, el sanatlarından gastronomisine her sembol değeri yer alıyor. Deprem sürecinde yardım malzemelerinin taşınmasında kullanılan ve sonrasında atıl duruma gelen gemi konteynerlerinin, ‘sıfır atık’ bilinciyle dönüştürülerek restoran olarak hayata geçirildiği proje kapsamında; 1 konferans salonu, 40 kişilik cep sinema, kültürel, sanatsal ve gastronomi alanlarında eğitimlerin verilebileceği sanat eğitim salonu, çeşitli etkinlik alanları, el sanatları satış dükkanları, toplantı salonu, kafe, basketbol sahası, spor aletleri alanı ve mescit yer alıyor.


KADIN KOOPERATİFLERİNE ANLAMLI DESTEKLER

Kadın kooperatiflere yönelik çalışmalar kapsamında öncelikle depremlerden zarar gören kadın kooperatifler başta olmak üzere kooperatiflere maddi ve teknik destek sağlandı. Kadın kooperatif sayısı 53‘e yükseltildi. Kadın kooperatiflerine (2023/ Şubat-2025/Şubat) 672. 750 hibe desteği sağlandı. Valilik tarafından, Türk Patent ve Marka Kurumu’nun açıklamalarına göre 2023 yılı En’lerinde Coğrafi İşaret başvurularında Hatay, Türkiye birincisi oldu. 5 Şubat 2023 Tarihinde 25 olan coğrafi işaret sayısı ile Türkiye sıralamasında 25. sırada olan Hatay, Valilikçe yapılan çalışmalarla nisan 2026 tarihi itibarıyla 64 coğrafi işaret ile Türkiye sıralamasında 3. sıraya yükseldi.

YETİM VE ÖKSÜZ ÇOCUKLAR UNUTULMADI

Yüreğimizdeki Işık Projesi ile; çocuklara ve gençlere nitelikli eğitim imkanları sunularak potansiyellerini geliştirmelerine ve bilgi düzeylerinin artırmalarına destek sağlamak, çocukların ve gençlerin hayatlarını idame ettirmeleri için gerekli temel ihtiyaçlarının eksiksiz karşılanmasının sağlamak, duygusal ve psikolojik destek sağlamak, çocukların ve gençlerin topluma entegrasyonunun sağlanması ve sosyal yaşama aktif bir şekilde katılımlarının sağlamak, çocukların ve gençlerin meslek seçimlerine ve doğru kariyer planlamalarına destek olmak, din ve spor eğitimlerini takip etmek, sağlık durumlarını takiplerini yapmak amaçlanıyor. Hatay Valiliği, proje ile “öksüz ve yetimlerin yarınlarına destek oluyoruz, birlikte geleceğe güç veriyoruz” şiarıyla hayata geçirdi. Ken genelinde yapılan saha çalışmalarıyla 9 bin 107 çocuğun ve gencin öksüz, yetim veya hem öksüz hem yetim olduğunu tespit etti.


ASIRLARIN İHYASI İÇİN ÖNEMLİ ADIM

Valilik tarafından asırların ihya, inşa ve imar çalışmalarında çevre hassasiyeti gözetilerek hammadde arzını artırmak ve hammadde fiyatlarını düşürmek, inşaat yapım maliyetlerini azaltmak amacıyla; İnşaat Hammaddesi Fiyat Regülasyonu Projesi hayata geçirildi. Mevcut 27 adet taş ocağı, 19 adet hammadde üretim sahası ile 46’ya çıkarıldı. İl genelinde artan beton ve agrega ihtiyacına paralel olarak mevcut tesisler yetersiz hale gelmiş ve agrega fiyatları artmaya başladı. Deprem öncesi 80 TL/ton olan fiyatlar deprem sonrası 460-480 TL/ton bandına, çimento fiyatları da 1800 TL’den 3600 TL’ye kadar yükseldi. Bu durum kalıcı konutların, iş yerlerinin ve kamu binalarının yapımını ve maliyetlerini olumsuz etkiledi. Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca (YİKOB), agrega arzını çoğaltmak ve inşaat malzemelerinin fahiş fiyatlarını regüle etmek amacıyla 19 adet hammadde üretim sahası açılarak, başta TOKİ ve Emlak Konut GYO olmak üzere tüm kamu kurumlarının inşaatına öncelik verilmek üzere üretime alındı.

BAZI PROJELERİN YAPIMI DEVAM EDİYOR

Sıfır Atık Bilinciyle, Deprem Enkazı Geri Dönüşüm Tesisi kuruldu. Cilvegözü Tır Parkı Projesi tamamlandı. Lojistik Köy Projesi devam ediyor. Hatay Sörf Eğitim Merkezi’nin inşası devam ediyor. Çevlik Su Sporları ve Doğa Aktiviteleri Köyü’nün inşası devam ediyor. Samandağ Ney Üretim Merkezi Projesinin yapım çalışmaları başlatıldı. Sualtı Savaş Müzesi; Millî Savunma Bakanlığının katkılarıyla sualtı harp tarihinin özgün materyallerinin korunarak sergilenmesi yanında hem akademik hem de kültürel anlamda referans niteliği taşıması amacıyla Yayladağı ilçesi Karamağara Bölgesi’nde hayata geçirilmesi planlandı. Coğrafyanın kendine özgü sualtı zenginliğinin ve tarihi kalıntılarının, bu merkezde modern müzecilik anlayışıyla buluşturularak referans niteliğinde bir arşive dönüştürülmesi hedefleniyor. Sualtı Savaş Müzesi’nin hem Türkiye’nin sualtı tarihine hem de bölgenin kültürel yaşamına yeni bir soluk kazandıracağı öngörülüyor.