Geçtiğimiz hafta kamuoyunda çeşitli etkinlikler çerçevesinde valilerin giydiği kıyafetler üzerinden farklı tartışmalar yaşandı. Dikkat çekici olan ise bu tartışmaların geleneksel medyada değil, sosyal medya üzerinden başlaması ve yine sosyal medya aracılığıyla büyümesiydi. Günümüzde kamu yöneticilerinin yalnızca icraatları değil, verdikleri her görüntü de kamuoyu tarafından anlık olarak değerlendiriliyor. Artık iletişim çağında fotoğraf da en az icraat kadar konuşuyor.

Tartışılan Spor Kıyafeti Değil

Ardahan Valisi Mehmet Fatih Çiçekli'nin bir etkinlik hazırlığı sırasında giydiği bisikletçi mayosu üzerinden bir tartışma başladı ve çeşitli platformlarda devam ediyor.

Konu, TBMM Genel Kurulu'na kadar taşındı. Bir milletvekilinin "TikTok valileri ortaya çıktı." sözleriyle doğrudan Vali Çiçekli'yi hedef alarak, mayo ile halkın karşısına çıkıyor eleştirisi yapması, konuyu sıradan bir sosyal medya tartışmasının ötesine taşıdı.

Oysa burada da asıl sorun kıyafet değildi. Tartışmanın merkezinde, kamu otoritesinin nasıl görünmesi gerektiği var.

Bir tarafta klasik bürokratik anlayış bulunuyor. Bu anlayışa göre vali makamı; mesafeyi, resmiyeti ve devletin sembolik ağırlığını temsil eder. Bu perspektiften bakıldığında spor kıyafetiyle vatandaşın arasında bulunmak, makamın temsil gücünü zayıflatan bir görüntü olarak değerlendirilebilir.

Diğer tarafta ise son yıllarda öne çıkan "erişilebilir yönetici" modeli yer alıyor. Bu modelde vali; vatandaşla yürüyen, spor yapan, çay içen, sosyal medyayı etkin kullanan ve gündelik hayatın içinde görünen bir kamu yöneticisi profili çiziyor.

Bugün motosiklet kullanan, saz çalan, halay çeken, spor yapan ya da sosyal medyada aktif olan mülki idare amirleri, aslında devletin temsil anlayışındaki dönüşümün de simgeleri hâline geliyor.

Vali Çiçekli’nin duruma ilişkin tepkisi kişisel sosyal medya hesabı üzerinden kendisini destekleyenlerin yorumlarını sürekli paylaşmak şeklinde oldu.

Hukuk Başka, Toplumsal Beklenti Başka

Ancak bu tartışmada çoğu zaman gözden kaçan önemli bir boyut daha var.

Türkiye'nin özellikle geleneksel ve muhafazakâr toplumsal yapısının güçlü olduğu şehirlerinde vali yalnızca bir kamu görevlisi değildir; aynı zamanda devletin görünen yüzüdür.

Bu nedenle toplumun önemli bir kesimi, valinin kamusal alandaki görünümünde belirli bir temsil standardını korumasını beklemektedir.

Buradaki eleştiri, çoğu zaman spor yapılmasına değil; devleti temsil eden bir makam sahibinin her yaştan ve farklı sosyokültürel hassasiyetlere sahip vatandaşların bulunduğu kamusal alanlarda nasıl göründüğüne yöneliktir.

Özellikle kadınların, yaşlıların, geleneksel aile yapısına sahip vatandaşların ve muhafazakâr çevrelerin bulunduğu ortamlarda vücudu belirgin şekilde saran spor kıyafetlerinin, makamın temsil ettiği resmiyetle uyumlu olmadığı yönünde bir toplumsal algı oluşabilmektedir.

Bu yaklaşımı doğru ya da yanlış ilan etmek kolaycılık olur. Çünkü mesele hukuki sınırların ötesinde, sosyolojik bir beklentiyle ilgilidir.

Kamu Yönetiminde Algı da Bir Gerçektir

Kamu yöneticileri açısından belirleyici olan yalnızca hukuki meşruiyet değildir. Algı yönetimi de yönetimin ayrılmaz bir parçasıdır. İletişim biliminde buna "hedef kitlenin normlarını dikkate almak" denir. Aynı davranış bir şehirde son derece doğal karşılanırken, başka bir şehirde ciddi bir temsil tartışmasına dönüşebilir.

Devleti temsil eden makamlar açısından sorulması gereken soru yalnızca "Bunu yapabilir miyim?" değildir.

Asıl soru şudur: "Toplumun farklı kesimleri bu görüntüyü nasıl okuyacaktır?"

Çünkü devletin temsil gücü yalnızca yetkiden değil, toplumun farklı kesimlerinde oluşturduğu güven ve saygınlık algısından da beslenir.

Devletin Yeni Yüzü Nasıl Olmalı?

Önümüzdeki yıllarda bu tür tartışmaları daha sık göreceğiz.

Çünkü Türkiye'de mülki idare sistemi, klasik devlet temsil anlayışı ile vatandaşla daha yakın ilişki kurmayı hedefleyen yeni yönetim modeli arasında bir dönüşüm yaşıyor.

Bu dönüşümün başarılı olabilmesi için yalnızca sahada olmak yetmez. Sahada nasıl göründüğünüzü de yönetmeniz gerekir. Güreş mayosuyla, rafting kıyafetiyle veya mayo ile her ortamda bulunmak her zaman kabul görmeyebilir.

Çünkü kamu yönetiminde bazen bir fotoğraf, uzun bir konuşmadan daha güçlü bir mesaj verir. Devletin ağırlığı yalnızca makam odasında değil; vatandaşın karşısına çıktığınız her karede temsil edilir.